Het opstellen van huwelijkse voorwaarden geeft helderheid over bezittingen en schulden, maar brengt ook vragen met zich mee. Wat zijn nu echt de voor- en nadelen van huwelijkse voorwaarden? En hoe zorgen jullie ervoor dat afspraken niet alleen op papier kloppen, maar ook écht aansluiten bij jullie relatie en toekomstplannen?
Om te begrijpen wat huwelijkse voorwaarden voor jullie kunnen betekenen, is het handig om eerst te weten hoe het zonder werkt. Sinds 1 januari 2018 trouwen echtgenoten in Nederland standaard in een beperkte gemeenschap van goederen. Dit betekent dat het vermogen, de erfenissen en de schenkingen die jullie vóór het huwelijk hadden in beginsel privé blijven. Let op: bezittingen en schulden die jullie vóór het trouwen al samen hadden (zoals een samen gekochte woning of een gezamenlijke en-of-rekening), vallen op grond van de wet (art. 1:94 lid 2 sub a BW) wel automatisch in de gemeenschap. Soms biedt de wet onvoldoende bescherming, bijvoorbeeld bij een eigen bedrijf of een groot verschil in vermogen.
In dit blog bespreken we:
De voordelen van huwelijkse voorwaarden
Het vastleggen van huwelijkse voorwaarden biedt financiële rust, transparantie en bescherming voor de toekomst. De grootste voordelen zijn:
- Bescherming van privévermogen bij een eigen onderneming
Ben je ondernemer, of heeft je partner een eigen zaak? Dan brengt dat zakelijke risico’s met zich mee. Met goed opgestelde huwelijkse voorwaarden blijft het privévermogen (zoals spaargeld of het aandeel in het woonhuis) beschermd tegen zakelijke schuldeisers als het op ondernemersvlak tegenzit. Schuldeisers van de onderneming kunnen zich dan niet verhalen op het vermogen van je partner.Let op: Deze bescherming werkt alleen als jullie eventuele verrekenbedingen (zoals het jaarlijks verrekenen van overgespaard inkomen op grond van art. 1:141 BW) in de praktijk ook daadwerkelijk correct naleven.
- Duidelijkheid en bescherming tegen privé- en zakelijke schulden
Schulden die je voor jezelf of voor je eigen bedrijf maakt, blijven bij jou. Datzelfde geldt voor je partner. Zo voorkomen jullie dat de ander moet opdraaien voor financiële tegenslagen van de partner.
Let op: Voor gewone huishoudelijke kosten (zoals de woning, de opvoeding van jullie kinderen of de dagelijkse boodschappen) kunnen schuldeisers jullie allebei op grond van dwingend recht (art. 1:85 BW) wel voor het volledige bedrag aansprakelijk stellen, ongeacht wat er in de huwelijkse voorwaarden staat. - Een eventuele echtscheiding verloopt sneller en harmonieuzer
Niemand stapt in het huwelijksbootje met de gedachte te gaan scheiden. Toch biedt het vooraf vastleggen van de spelregels enorme rust. Doordat helder is omschreven wie welk vermogen bezit en hoe er wordt afgerekend, worden langdurige en kostbare juridische procedures achteraf voorkomen. - Volledige vrijheid en maatwerk
Jullie bepalen zelf welke bezittingen, spullen of spaargelden gezamenlijk worden en welke privé blijven. Ook kunnen er specifieke afspraken worden gemaakt over de opbouw van pensioen, de waardestijging van de woning of een vergoeding voor de partner die tijdelijk minder gaat werken om voor de kinderen te zorgen.
De nadelen van huwelijkse voorwaarden
Hoewel huwelijkse voorwaarden veel zekerheid bieden, zijn er ook aandachtspunten en nadelen om rekening mee te houden:
- Kosten van het opstellen: Huwelijkse voorwaarden moeten altijd via een notariële akte worden vastgelegd (art. 1:115 BW). De kosten voor het maken van huwelijkse voorwaarden variëren per notaris en zijn afhankelijk van de complexiteit van de afspraken.
- Lastige gesprekken voor de bruiloft: Praten over geld, schulden, faillissement en de mogelijkheid van een echtscheiding voelt voor veel aanstaande echtparen ongemakkelijk. Het vraagt om openheid en het nemen van lastige beslissingen op een moment dat het hoofd bij de bruiloft staat.
- Doorlopende administratieve plichten: Huwelijkse voorwaarden zijn geen ‘document voor in de lade’. Hebben jullie een periodiek verrekenbeding opgenomen, maar voeren jullie dat niet elk jaar uit? Dan kan bij een eventuele echtscheiding alsnog de wettelijke vermoedensregel (art 1:141 lid 3 BW) gelden, waardoor vermogen alsnog als gemeenschappelijk wordt gezien.
- Kosten bij latere aanpassingen: Verandert de situatie ingrijpend (bijvoorbeeld bij de start van een onderneming of de komst van kinderen) en willen jullie de huwelijkse voorwaarden tijdens het huwelijk aanpassen? Dan moet de akte opnieuw via de notaris worden gewijzigd.
De specifieke risico's voor ondernemers zonder huwelijkse voorwaarden
Trouw je als ondernemer zonder huwelijkse voorwaarden (of onder de wettelijke beperkte gemeenschap van goederen)? Dan lopen jij, je partner én jouw bedrijf specifieke financiële en continuïteitsrisico’s:
- Aansprakelijkheid van het gezamenlijk vermogen: Bij een eenmanszaak, VOF of maatschap bestaat er geen scheiding tussen zakelijk en privé. Zakelijke schuldeisers kunnen zich bij tegenslag verhalen op het volledige gemeenschappelijke vermogen, waaronder jullie spaargeld en het aandeel in jullie woning.
- Continuïteitsrisico bij echtscheiding (uitkoop): Bij een scheiding kan je ex-partner aanspraak maken op verrekening of verdeling van de opgebouwde waarde van de onderneming. Een verplichte ineens-uitkoop van de waarde kan de liquiditeit van de zaak ernstig aantasten en zelfs het voortbestaan in gevaar brengen.
- Vergoeding voor arbeid in een B.V. (art. 1:95a BW): Is de B.V. privé-eigendom (bijvoorbeeld omdat deze vóór het huwelijk is opgericht)? Dan moet op grond van art. 1:95a BW alsnog een vergoeding aan de gemeenschap worden voldaan wanneer er tijdens het huwelijk niet een in het maatschappelijk verkeer als redelijk beschouwde vergoeding voor de verrichte arbeid aan de B.V. is onttrokken ten gunste van het gezin.
- Operationele blokkade bij geschillen: Bij een dreigende echtscheiding kunnen een verstoorde houding of een conservatoir beslag op aandelen/bankrekeningen de dagelijkse bedrijfsvoering en besluitvorming verlammen.
Waarom een standaardnotariaat niet altijd volstaat
Veel stellen stappen rechtstreeks naar de notaris en ontvangen vaak een standaardmodel. Een notaris kijkt echter primair naar de juridische en zakelijke kaders van het moment. Hierdoor is er vaak weinig ruimte voor diepgaande gesprekken over achterliggende verwachtingen, emoties en toekomstvisies.
Wat gebeurt er bijvoorbeeld financieel als een van beide tijdelijk stopt met werken voor de kinderen? Hoe wordt de opbouw van pensioen eerlijk gecompenseerd? Of hoe gaan jullie om met een mogelijke arbeidsongeschiktheid? Als deze scenario’s niet grondig zijn besproken, kan een juridisch waterdichte akte bij een latere echtscheiding alsnog tot veel onbegrip leiden.
Premarital mediation: afspraken maken vanuit vertrouwen en maatwerk
Om de nadelen van standaard huwelijkse voorwaarden te omzeilen, kiezen steeds meer stellen voor premarital mediation. Onder professionele begeleiding van een gespecialiseerde advocaat-mediator bespreken jullie alle belangrijke thema’s op een opbouwende en prettige manier.
Met een premarital mediation traject profiteer je van:
- Geen kille standaardmodellen: Gesprekken op maat die aansluiten bij jullie specifieke doelen, wensen en dromen.
- Doordachte toekomstscenario’s: Aandacht voor vragen als: “Hoe verdelen we de zorg voor de kinderen?”, “Wat spreken we af over het woonhuis?”en “Hoe compenseren we een carrièrestap ten behoeve van het gezin?”
- Een heldere considerans: De gemaakte afspraken én de intenties daaronder worden vastgelegd in een heldere considerans. De notaris toetst deze afspraken vervolgens conform zijn wettelijke ministerieplicht en legt ze formeel vast in de notariële akte.
Het resultaat is een duurzame overeenkomst gebaseerd op gelijkwaardigheid, wederzijds respect en realistische verwachtingen.
Maak afspraken die écht bij jullie passen
Willen jullie weten wat in jullie situatie de beste aanpak is voor het opstellen van huwelijkse voorwaarden? Of willen jullie eens sparren met onze gespecialiseerde mediator? Neem vrijblijvend contact met ons op voor een oriënterend gesprek. Wij helpen jullie graag om zowel juridisch als relationeel met een gerust hart de toekomst in te stappen.
Veelgestelde vragen over huwelijkse voorwaarden
De kosten voor het opstellen van huwelijkse voorwaarden bij de notaris liggen gemiddeld tussen de € 700,- en € 2.000,-, afhankelijk van hoe ingewikkeld het dossier is. Bij premarital mediation komen daar de kosten van de mediator bij, maar stappen jullie wel in één keer met een doordacht maatwerkcontract naar de notaris.
Ja, jullie kunnen ook tijdens het huwelijk alsnog huwelijkse voorwaarden opmaken of bestaande voorwaarden wijzigen. Hiervoor is ook een notariële akte vereist.
Dat hangt af van de afspraken in de akte en de eigendomsverhouding. Als het huis op naam van één partner staat én huwelijkse voorwaarden opgesteld zijn, blijft de woning in beginsel buiten het bereik van de schuldeisers van de andere partner. Let wel op de dwingende regels rond huishoudschulden (art. 1:85 BW) en de nakoming van eventuele verrekenbedragen.
